Zuid Rhône maakt de tongen los

Escaravailles met een wijn van 90 jaar oude grenache noir, een belevenis

Rhône heeft als wijngebied alles: bubbels, droog en zoet wit, rood in tal van smaaktypen. Toos Dusee zet een hele fraaie proeverij op tafel, van Zuid Rhône wijnen, leerzaam bovendien. We proeven niet zo vaak marsanne, rousanne of viognier, laat staan clairette. Fijn om die witte wijnen eens naast elkaar te proeven. De rode wijnen hebben allemaal karakter. Ik kan me goed voorstellen dat een wijnliefhebber zijn hart verpand aan Rhônewijnen.

Domaine de Buguet Saint Peray Brut

Heel verdienstelijke mousserende wijn gemaakt van 100% marsanne. Amandel in de geur, ook wat appels, best expressieve geur, smaak met fijne zuren. Het etiket verdient speciale vermelding: er komen wulpse dames – glimlach – uit de geopende fles die hierop staat afgebeeld. Saint Peray is de enige wijn uit de Noord Rhône in deze proeverij.

Domaine des Escaravailles 2013 La Ponche Blanc

Een witte Côtes du Rhone uit Rasteau gemaakt van 40% marsanne, 40% rousanne, 10% clairette en 10% grenache blanc. Het domein is genoemd naar een kever. Vroeger bewerkten in het zwart gehulde monniken de wijngaard, die werden kevers genoemd door de lokale bevolking. Rob benoemt een sappig bittertje en de uitgesproken neus met limoen. Mijn aantekeningen: geelgoud, viooltjes impressie, boterig en ook een (positief) zweetluchtje, citrus. De geur is breed. De wijn hangt ook wat na, behalve karakter is de wijn fris, elegant en vief. Leuke wijn. 

Château de Montfaucon 2013 Viognier

Vin de pays de Gard van 100% viognier. Lichtgouden gloed met een soort rosé zweem. Veel expressie, iets ‘aards’, een wijn met veel zuren, rondeur en pit. 

Domaine Font Sarade 2013 Vacqueras Blanc

Wijngaarden op klei, mergel en keien, gemaakt van 70% rousanne en 30% viognier. Een serieuze eetwijn is dit, geelgoudzweem, een geur met een stalimpressie, een klein stinkertje, de smaak heeft een bittertje, rijk concentraat. Fijn glas. 

Rode wijnen

Zuid Rhône maakte in de volgende serie de tongen enorm los! We proeven twee keer rode Vacqueras die alleen van bodem en druivensamenstelling enigszins verschillen. De proefnotities die naar voren worden gebracht staan werkelijk diametraal tegenover elkaar. De puristen onder ons zouden zeggen: dat kan niet! Dat mag niet! Maar ja, de werkelijkheid is weerbarstig en waarom zouden we jokken over wat we proeven? De helft van de proevers geeft de voorkeur aan de eerste wijn, de helft aan de tweede wijn. 

Domaine Font Sarade 2010 Vacqueras Les Hauts Ponche 2010

Gemaakt van druivenstokken op mergel en klei, 50% grenache noir, 25% syrah en 25% mourvèdre. 30 hl/ha van stokken van 30 tot 35 jaar oud. Een wijn die staat, zegt Claartje kernachtig. Met in de geur impressies van kersen, inkt, ijzer en wat rokerigheid, een zoetje bij het drinken, straf geconcentreerd, jammig fruit. Ik val als een blok voor deze wijn met zijn tikje rustieke geur, waarin veel morellenkers, een beetje drop, heerlijk sappige smaak, goed geconcentreerd, ik slikte de wijn door voor ik er erg in had en verlangde naar de volgende slok, hap sap zogezegd. Voor mij komt in deze wijn het fruit het beste naar voren.  

Domaine Font Sarade 2010 Vacqueras Prestige

Gemaakt van druivenstokken op steen en klei, 50% grenache noir en 50% syrah. 35 hl/ha van stokken van 50 jaar oud. Heel aangename wijn, zegt Kees, met aardbei en laurier in de geur. Deze wijn is heel evenwichtig, in de geur komt de mineraliteit duidelijke beter naar voren, ‘drinkt nu al lekker’ zegt Claartje, dat klopt en ik denk dat de wijn nog veel mooier zal worden, wat cederhout en vrij prominente bitters. 

Domaine la Bouïssiere 2011 Gigondas

Hartendief van Toos. De karakteristieken van deze wijn voorspellen alleen maar goeds: beperkte opbrengst van 33 hl/ha., wijnstokken van gemiddeld 45 jaar oud, 70% grenache noir en 30% syrah. Handmatige pluk en selectie, dagelijkse remontage en pigeage, rijping op beton van vier/tiende van de wijn, zes/tiende van de wijn rijpt op barriques, waarvan een deel nieuw. Terroir van kalksteen en klei. Met zo’n paspoort kunnen wijnliefhebbers de wijn blindelings kopen. Er is echter maar 8,5 hectare wijngaard en wat brengt die in het glas? Rob zegt het kort: dit is dé wijn van de proeverij. Paul benoemt stroperig zoet, zwarte bessen, chocolade en Mon Cherie kersen. Mijn aantekeningen: mint, pepermunt, drop, een heel open neus, dito smaak. Goede balans van zuren en concentraat. Prachtwijn.

Domaine des Escaravailles 2010 Héritage 1924 Rasteau

In proeverijen van wijnen uit een streek zijn er altijd wijnen die min of meer last van elkaar hebben. Deze wijn heeft zeker pech tussen de Gigondas en Châteauneuf du Pape te staan, want hij komt daardoor wat minder tot zijn recht. Rob prijst de frisheid, Paul benoemt die ook, net als de soepele structuur. De wijn is gemaakt van 100% grenache noir van wijnstokken die negentig jaar oud zijn. Een heel serieus glas wijn, met kersen en kruiden in de neus. Heel geconcentreerd (15 hl/ha.), souplesse en rondeur. De wijn geeft heel veel plezier, maar net even minder de wow-factor die de andere wijnen in deze serie oproepen. En dat terwijl ik ervan overtuigd ben dat de wijn wél een hoofdrol opeist als je die zelfstandig drinkt bij een mooie maaltijd. 

Châteauneuf du Pape 2007 Eddie Feraud

Voor mij is dit de wijn van de proeverij. De wijn heeft maar liefst 16 procent alcohol, als ik dat zie bij een wijn, denk ik meteen: niet kopen, maar… je proeft die alcohol niet. De wijn is in balans, zeer geconcentreerd en diep, zwart gestoofd fruit in de geur, diepe, diepe rijkdom in de smaak, een troon van fluweel. Complexe en waanzinnige wijn!

Bij de kaas drinken we steeds vaker droog wit. 

Châteauneuf du Pape Blanc 2010 Pierre André

Hartendief van Toos. Nello droomt bij deze witte wijn al weg naar een combinatie van pasta funghi (paddestoelen): een complexe wijn, is zijn oordeel. Zuivere neus met perzik impressie. Licht ananas, citrus fruit, bloesem. Goede balans, volle smaak, rijpe appel en meloen, Twan karakteriseert de wijn als deftig. 

Hele leerzame en fijne proeverij, bedankt Toos!

Voortreffelijk begin jubileumjaar met High Wine

Als er één moment is dat we bescheiden trots terugkijken op fraaie proeverijen, dan toch wel bij de nieuwjaarsbijeenkomst. Onze voorzitter Noël Geisen verwoordde mooi hoe grillig een wijnproeversleven kan verlopen. Net als je gaat twijfelen dat je smaak niet meer is wat je zou willen dat hij moet zijn...win je een clubkampioenschap én de Grand Prix Saint Hubert. Chapeau voor Nello. Of er een correlatie bestaat met het feit dat we minder wijnen proeven in een seizoen...het is onbekend. Zeker is dat we het jubileumjaar waarin we 35 jaar bestaan voortreffelijk zijn begonnen bij Wijnbar-restaurant Pollevie. Met een voortreffelijke Vazart Coquart champagne Blanc de Blancs Grand Cru én een exclusieve Rijk's Master blend uit Zuid Afrika van syrah, mourvedre, pinotage, carignan, grenache noir, trincadeira én viognier. We gaan er een heel mooi jubileumjaar van maken met bijzondere activiteiten. Vineus en natuurlijk ook culinair. Wat dat betreft verdient het gerecht van hertebout met trompette de la mort een pluim.

Uitmuntende Bordeaux wijnen van de linker- en rechteroever

De schitterende cuve van Domaine de Chevalier

Wat we klassiek noemen, krijgt die status natuurlijk niet voor niets. Henk Vermeer componeert een klassieke proeverij, die bestaat uit witte Bourgogne en rode Bordeaux. Van uitmuntende kwaliteit. We genieten. Dat het ondertussen razend lastig is om bij gerijpte wijnen de linker- en rechteroever te onderscheiden, wie maakt zich daar druk om?

Chassagne Montrachet 1er Cru La Maltroite 2011 Domaine Coffinet Duvernay

Elegant glas wijn met beschaafde vanille en citrustonen, fijne bitters en veel elegantie. Goed gedoseerd hout.

Château Yon Figeac 1999 Saint Emilion Grand Cru Classé

80% merlot, 20% cabernet franc. Bruinrode kleur, complexe neus met herfstbos, cederhout, champignons, tabak, leer, wat cassistonen, laurier en zachte krentjes. Verfijnd! Veel kracht nog in deze elegante wijn en een mooie lange afdronk. 

Château Pedesclaux 2000 5^e Grand Cru Pauillac

65% cabernet sauvignon, 25% merlot, 8% cab franc en 2% petit verdot. Bruine rand, donkere kern, pioenroos en wat laurier en eucalyptus. Ook wat espresso. De geur is iets sterker dan de Saint Emilion, de smaak echter wat ontoegeeflijker. 

Château LaCabanne 1982 Pomerol

70% merlot, 30% cabernet franc. Tweeëndertig jaar oud en niet om. Herfstbos in de geur, vanille en oud leer, boers, wat koffie en peper. De afdronk heeft nog wat rondeur, wel scherpe bitters op dit moment. 

Château Marquis d’Alesme-Becker 1999 3^e Grand Cru Classé Margaux

45% cabernet sauvignon, 30% merlot, 15% cabernet franc, 10% petit verdot. Deze wijn drinkt nu érg fraai: een aardse geur met kreupelhout, rozengeur, honingdrop. In de smaak cacao, drop, heel goede balans en heel elegant. Net als de andere 1999 presteert deze wijn nu optimaal.

Château Larmande 2003 Saint Emilion Grand Cru Classé

65% merlot, 30% cabernet franc en 5% cabernet sauvignon. De wijn is nu à Point! Expresieve geur met rozen, kersen, pruimen, marsepeintonen, drop en nog wat fruit ook. Rubensiaanse rondingen in de smaak, heel veel rondeur. Erg fraai!

Château Lafon Rochet 2002 Saint Estephe 4^e Grand Cru Classé

56% cabernet sauvignon, 40% merlot en 4% cabernet franc. Drop en laurier in de geur, oud hout, aardse smaak met wat mocca. De wijn heeft een beginnende kurktoon. 

Château L’Eglise-Clinet 2002, Pomerol

80% merlot, 20% cabernet franc. Deze wijn krijgt veel positief commentaar: pruim en munt in de geur, koffie, confiture van zwart fruit, mineralen en een stinkertje, amandels. Je proeft dat dit een Hoge wijn is, fantastisch om nu te drinken. Mijn aantekening zijn de wat opdrogende tannines. 

Château Rauzan Ségla 2006 Margaux 2^e Grand Cru Classé

63% cabernet sauvignon, 35% merlot, 2% cabernet franc. De Margaux stelt de Pomerol duidelijk in de schaduw. Sommige proevers vinden dat de wijn pas net begint te komen. Ongelofelijk veel impressies in een even verfijnde als geparfumeerde geur: geparfumeerd, rozen, pruimen, cacao, mocca, leer, ceder, tabak en ook (positief) jodium en turf. Heel harmonieuze smaak met prachtige bitters, perfecte balans. Samen met Domaine de Chevalier dé wijn van de proeverij. Beide Margaux wijnen presteren in deze proeverij erg goed. Hartendief van Henk. 

Château Canon la Gaffelière 2001 Saint Emilion Grand Cru Classé

55% merlot, 40% cabernet franc en 5% cabernet sauvignon. Schitterend glas wijn, donkerrood, expressieve geur die véél te bieden heeft: pruimen, tabak, rozen, kersen, chocoladetonen (after eight), laurier en dennennaalden. Zachte aanzet, prachtige balans, smaak met fruit, de wijn heeft eigenlijk alles wat je wenst, inclusief een lange afdronk. Hartendief van Henk. 

Entree Domaine de Chevalier

Domaine de Chevalier 2003 Pessac Léognan

65% cabernet sauvignon, 30% merlot en 5% cabernet franc. De helft van de proevers waardeert de Saint Emilion het meest, de andere helft deze wijn uit het Graves gebied. Donkere kleur, een prachtig uitwaaierende geur met vuursteen, mineralen, leer, laurier, koffie, pure chocolade, mooie aanzet, een smaak met rondeur en elegantie. Voor mij de allermooiste wijn van de proeverij.

We sluiten de proeverij af met een zestig jaar oude ‘Dulce’ uit Tarragona. Uit de documentatie van Henk begrijp ik dat deze wijnen een enorme prestige hebben verworven als miswijn. Niet zo gek bekeken van de clerici, die hebben smaak! Bedankt Henk.

Bourgogne leren waarderen

Chai Domaine Debray

Bourgogne is een wijn die je moet leren waarderen. Witte Bourgogne maakt samen met rode Bordeaux deel uit van de klassieke herenkelder. De rode wijnen van Pinot Noir zijn vaak lichtvoetig, ze hebben een elegantie en finesse die je ongeoefend snel aanziet voor enkelvoudig. De rode Bourgognes laten zich niet gemakkelijk kennen. Claartje Grielis zet zes witte en zes rode Bourgognes op tafel. Ze bezocht alle domeinen die op tafel staan. 

Cremant de Bourgogne millesimé 2011 Parigot

Beschaafd is de typering van Noël. Lekkerder dan champagne, zegt Kees. Deze mousserende wijnheeft een geur met wat Turks fruit, brioche en peer. Fruit en bloemetjes, de geur is mooier naarmate de cremant langer in het glas is. Frisse smaak met wat mandarijn en citrus. Je mag mij zondagochtend wakker maken voor zo’n glas met een roereitje. 

Rully 1er Cru ‘Meix Cadot’ 2012 Domaine Ronald Sounit

Zeer aantrekkelijk glas met een prima prijs/kwaliteit verhouding. Nu al een licht stinkertje in de geur, amandel en vanille, vanille en ananas, volle aandronk met mooie bitters en rondeur, een echte eetwijn. 

Technisch wijnproeven: hoe doe je dat?

Wijngaarden Sardinië waar de Turriga wordt geoogst

“De wijn is droog, ik mis in deze wijn zuren”, zegt een proever. “Hoe kun je dat nou zeggen? Het is een wijn met véél zuren”, zegt een ander. Wát proeven we? En hoe benoemen we dat? Technisch proeven staat centraal in de proeverij van Rob van Ginneken. Hij zet in een serie een simpele wijn naast een topwijn. Beiden zijn lekker. Maar hoe brengen we het kwaliteitsverschil onder woorden. De simpele wijn kost vijf-en-halve euro, de topwijn zeven tot acht keer zoveel.

In veel van onze blindproeverijen staat het determineren van de druif en streek centraal, welke wijn hebben we in het glas? In deze proeverij doet dat er niet toe. Bij technisch proeven staat het benoemen van wat we proeven op de tong centraal. Gelukkig helpt Rob ons met het ezelsbruggetje BLICE. Benoem wat je proeft aan de hand van:

Balans: zijn alle smaak-, geur en structuurcomponenten in de wijn goed in balans? Dus: smaakt het zoals het ruikt? Zoet-zuurbalans? Houden tannines en fruit elkaar in evenwicht. De balans is een totaal beoordeling, een 'holistische' beoordeling. Als iets aan de wijn negatief is uit te leggen, op een vervelende manier (zuren, hout, geur belooft meer dan smaak waarmaakt, etc.) is er geen balans.

Lengte: een hogere wijn onderscheidt zich van een eenvoudige wijn door de lange afdronk.

  

Intensiteit: de hoeveelheid geur en smaak. Die is natuurlijk ook afhankelijk van de herkomst.

Complexiteit: de diversiteit van geur en smaak. De smaakcomponenten van een eenvoudige wijn zijn enkelvoudig, een kwalitatief hogere wijn verrast omdat we steeds nieuwe geuren en smaken ervaren. 

Expressie: is de wijn representatief voor zijn druivensamenstelling en herkomst? 

Nederlandse wijn verdeelt de geesten

Apostelhoeve

Schenk Nederlandse wijn en de leden van de wijnsociëteit vallen uiteen in rationalisten en romantici. Romantici die glunderen bij het idee een wijn van eigen bodem te drinken, die soms het wijndomein hebben bezocht en er dierbare herinneringen aan koesteren. Romantici die het lef van de wijnbouwer bewonderen om in ons land aan het onzekere avontuur te beginnen om wijn te maken. De rationalisten daarentegen proeven en oordelen: een matig sapje… Rationalisten die informeren naar de prijs en verzuchten dat het nooit wat gaat worden met Nederlandse wijn. We hebben beide soorten proevers en Willem Jan Withagen die een flink aantal Nederlandse wijnen op tafel brengt.

Colonjes Regent 2012

Hartendiefje van Willem Jan, deze rode wijn die een geur heeft met vanille, toffee en caramel. Heel prettig. De smaak heeft een prominent niet storend bittertje, lekker sappig. De mooiste rode wijn die op tafel staat.

Wijngaardsberg 2013 Pinot Gris

Lekker appelig en goede mineraliteit, met mandarijn in de geur, aldus Paul. De bescheiden neus heeft wat lichte kruidigheid, de smaak is sappig, heel eetlustopwekkend. Ongeveer de helft van de proevers waardeert deze pinot gris als beste.

Apostelhoeve 2013 Pinot Gris

De andere helft van de proevers waardeert de pinot gris van Apostelhoeve het meest. Voor mij is dit de mooiste wijn van de proeverij. Paul ruikt elstar en peper, hij roemt de lange afdronk. Toos ruikt een pepertje en perzik. Een heel zuivere neus met wat jasmijn, de wijn is levendig, sappig en heeft een goed zuurtje in de afdronk. Goede balans. Ik vind hem best wel lekker! Zegt Paul met enige verbazing in zijn stem. De wijnen van Apostelhoeve deugen gewoon altijd, het is een domein dat al sinds 1970 wijn maakt.

Wijngaard Slingehorst Grenouille

Mousserende wijn, gemaakt van johanniterdruiven. Oogst 2011. Eerste gisting bij wijngaard Slingehorst, de twee gisting op de flesvolgens de méthode traditionelle in Duitsland bij Sektkellerei am Turm, Speyer. Heel verdienstelijke mousserende wijn, hoog in de zuren, lekker bittertje en in de geur amandel en hazelnoot.

Apostelhoeve XII 2012 Mousserende wijn

De eerste keer dat ik een mousserende wijn proef van Apostelhoeve, en dat zal niet de laatste keer zijn. Verbluffend goed gemaakt, zegt Kees. Een liefelijke wijn met iets van caramel en abrikoos. Noël ruikt meloen. Mijn aantekeningen: heel zuivere geur met appel en peer, fris zuiver, een knisperend glas wijn. Hartendief van Willem Jan.

We proeven van Texel tot Maastricht. Uw blogger behoort tot de romantici, van mij geen kwaad woord over de Nederlandse wijnbouwer. Er zijn inmiddels zo’n 180 wijngaarden in ons land, die vaak beplant zijn met druiven die resistent zijn tegen allerlei ziektes, schimmels e.d. We proeven één riesling en die valt niet mee, maar ook de riesel valt niet mee, net als sommige johanitters, solaris en regent. Het is gewoon moeilijk om een goede wijn te maken. Álle wijnbouwers in ons land verdienen respect voor hun inspanningen, de wijnbouwers die een goede wijn maken,  verdienen waardering. Véél waardering. 

Chardonnay, een doerak van een druif

Hawkes Bay wijngaarden in Australië

Paul Heemskerk verwondert zich over het feit dat een druif met de minst herkenbare persoonlijkheid, chardonnay, tóch een van de meest populaire is – wereldwijd nog wel. Pure chardonnay heeft een ingehouden geur, met impressies van appel, boter en noten. De smaak is vol en rond met een gemiddelde zuurgraad. De wijnstok is niet veeleisend, reden waarom de druif populair is. Paul schrijft in de documentatie over houtrijping en hóe hij Californische en Australische chardonnay herkent. Herkennen wij de chardonnay uit verre landen, laten we gauw gaan proeven.

In de eerste blinde serie proeven we wijnen uit Frankrijk, Italië en Australië. De eerste wijn is expressief met mineralen en een stallucht, de tweede floraler en geparfumeerd en de derde elegant, licht en met veel spel, vuursteen is hier herkenbaar, alsmede héél veel hout. Uiteindelijk blijkt dat de door mij het hoogst gewaardeerde wijn uit Frankrijk komt: Domaine Arnaud 2013 uit Zuid Frankrijk.

Een liefhebberswijn: Priorat

Priorat is een echt liefhebbersgebied. Te klein om bij de massa populair te worden. Aantrekkelijke wijnen die vroeg drinkbaar zijn, maar ook mogen rijpen. Prima dinerwijnen. Traditioneel kwamen er nogal rustieke wijnen vandaan. Maar nieuwe investeerders brachten met het geld ook nieuwe technieken met zich mee. Twan Vermeulen brengt een mooie selectie op tafel.

Les Brugueres 2012

Een witte wijn uit Priorat, dat is ongewoon. Gemaakt van Garnacha Blanca. Deze wijn krijgt de handen op elkaar, heeft heel wat te bieden. En is ook een hartendiefje van Twan. Floraal, banaan in de neus, vanille en een filmende, vettige smaak, zegt Toos. Claartje benoemt een chic bitter. Mijn aantekeningen: lichte meloentoets, peer, rondeur in de smaak, sappige wijn met goede zuren, hint van vanille en prima balans.

Penfolds presteert prima

Penfolds is een naam met een honderdzeventigjarige historie. Penfolds Grange is de icoonwijn, die voor het eerst is gemaakt in 1951. Met vooral Syrah, aangevuld met meestal een procent of 8 Cabernet Sauvignon. Is het in Europa niet goed denkbaar dat een wijn wordt samengesteld uit bijvoorbeeld Bordeaux, Cahors, Bourgogne en Rhone; in Australië is deze Grange een mix van wijnen uit zo’n acht gebieden: Barossa Valley, Clare Valley, Mc Laren Vale, Magill Estate, Coonawarra, Padthaway en Robe. Met dat mixen van gebieden weet Penfolds veel betrouwbare wijnen te creëren. Ook bij de instapwijnen. We proeven elf wijnen van dit huis, geselecteerd door Gerard van Avendonk.

 

Rawson’s Retreat 2012 Semillon Chardonnay

Prettig glas met een expressieve geur, daarin is peer te herkennen, vuursteen, amandelen, geroosterd brood. Frisse en lenige smaak.

Penfolds BIN 23 Adelaide Hills Pinot Noir 2011

Prachtige prestatie dit glas: diepe en expressieve geur met véél componenten, zoals vuursteen, kaneel, koffie, kersen, mandarijn. Evenwichtige smaak, rijk en lenig met wat drop. Liefelijke wijn.

Zeg Penfolds en je zegt ook: Syrah. We proeven die in oplopende kwaliteit, de BIN 128 serie met een mooie prijs/kwaliteit verhouding. St. Henri, voorname en deftige wijnen. En tot slot twee prestige wijnen die níet gemengd zijn, maar uit één gebied komen.

Bio-wijnen overtuigen

Het leven van een wijnbouwer heeft poëtische en prozaïsche kanten.  Beelden van zonovergoten lunches, diners bij het haardvuur, de romantiek van de boerderij. De werkelijkheid van een wijnbouwer is minder poëtisch: keihard werken, dagelijks leven met risico’s van ziektes, schimmels, heftige weeromstandigheden. Vorst- en hagelschade kan zomaar de helft of meer van het jaarinkomen in luttele minuten doen verdampen. De schimmel meeldauw is een probleem in alle wijngaarden. Moderne technologie heeft wel voor oplossingen gezorgd, maar chemische bestrijdingsmiddelen doden het leven in de wijngaard.  Wij zijn het lezen van de natuur verleerd. Er zijn oude hulpmiddelen om onzekerheden te lijf te gaan, zoals de zaai, plant en oogstkalender van Maria Thun (foto), die onder meer rekening houdt met de stand van de maan. Zulke kalenders bestonden al bij de Kelten en de Maya’s. Maria Thun baseerde de kalender op theorie van grondlegger Rudolf Steiner. Er zijn wijnbouwers die letterlijk luisteren naar de druiven, ermee praten. Noël Geisen stelde een proeverij samen van bio-wijnen. Een generatie terug waren bio-boeren nog een verwaarloosbare minderheid, hoewel de besten toen ook al briljante wijnen maakten. Door de aandacht voor duurzaamheid en steeds betere resultaten zijn biologisch werkende wijnbouwers nu steeds normaler. Er zijn importeurs die zich specialiseren in natuurlijk werkende wijnbouwers. Op onze studiereis naar onder meer Duitsland hebben we in de wijngaarden het verschil kunnen zien tussen de wijnboeren die wijnstokken bespuiten (de grond is daar ‘dood’) en biologisch werkende wijnboeren (soms slordig uitziende wijngaarden, maar met een enorme rijkdom aan wilde planten).