zondag 19 mei 2019

Slovenië en Kroatië timmeren goed aan de weg (maidenproeverij)

Ontvangstruimte Doppler
De wijnen uit Slovenië en Kroatië zijn voor velen binnen de Brabantse Wijnsociëteit een onbekend terrein, als ik de geluiden goed beluister gedurende de avond. Angelique Wollerich kiest deze landen voor haar maidenproeverij. 

Angelique vertelt dat beide landen een zeer lange historie hebben op het gebied van wijnbouw. In Kroatië worden wijnvaten geproduceerd van Slavonisch hout (een streek in Kroatië, niet te verwarren met Slovenië). Kroatië is zelfs een van de oudste wijngebieden ter wereld. Je vindt er maar liefst 64 inheemse rassen, naast de bekende internationale rassen zoals zinfandel en primitivo waar plavac mali de moederdruif van is. Witte wijn wordt er gemaakt van grasevina (welschriesling), traminer, muscat ottonel en burgundac beijla (pinot blanc). Chardonnay en sauvignon blanc zijn in opkomst en hebben goede kaarten hier.

In Slovenië is wijnbouw gericht op kwaliteit en op biologische wijnmaken. De productie daalt al enkele jaren, men kiest voor verbeteren van en behoud van de beste wijngaarden. Weinig van deze wijn is voor export bestemd. We proeven wijnen van het kleine familiebedrijf Doppler, liggend op een heuvel 380m boven zeeniveau, vlakbij Maribor.

We beginnen met een mousserende wijn Muškatna gemaakt van: muscat. Dit is voor velen een goede wijn om de nieuwsgierigheid naar meer te prikkelen… Goudgeel in het glas, met een goede mousse die ook fijn in de mond is, aldus Noël. Ik proef gele appel, druif, grapefruit. Claartje zegt dat de bitters mooi rond zijn, de typische “muscatneus” ontbreekt. Paul beaamt dit, maar vindt het toch een mooi glas. Just vindt het een écht aperitief.

We proeven twee glazen furmint van huize Doppler, šipon 2017 en 360˚uit 2011. De eerste is licht citroengeel met een mooie neus. Citrus, appel, kruidigheid en gras worden genoemd. Kees zegt dat de wijn aan sauvignon blanc doet denken en er klinken instemmende geluiden. Rob benoemt de kruidigheid en ziltigheid in de afdronk waar hij zo van houdt. De tweede wijn 360˚is van dezelfde druif een speciale botteling als hun paradepaardje. Claartje ruikt steranijs en speculaaskruiden (is dat de gember die ik zelf ruik?). Berry benoemt de neus als een  “rijpe riesling neus” met botrytisachtige aroma’s. In de mond een zachte aanzet, prettige zuren”. “Heel bijzonder, je blijft ruiken!”. Paul en Toos zijn het hier helemaal mee eens.

Wijngaarden van Benvenuti
Dan neemt Angelique ons mee naar Kroatië en we beginnen met twee glazen Malvazija istriana (ook Malvasia istarska) van het huis Benvenuti in Istrië. Dit is de voornaamste druif in Istrië en een van de belangrijkste Kroatische witte rassen. 

In het eerste glas Malvazija Benvenuti 2017, een wijn zonder houtopvoeding en in het tweede glas Malvazija Benvenuti Anno Domini 2016: een wijn met 24 maanden houtrijping op Slavonisch eikenhout. De eerste wijn is fruitig, fris met minerale tonen en een zweem van bloemen. Volgens Eric een mooie zoet-bitter balans. De tweede wijn maakt de tongen los: “hout, hout, hout”, aldus Claartje. En Eric doet de wijn denken aan de schuimblokken van vroeger door de chemisch zoete smaak. Annemiek benoemt hars en bosgrond en Paul heeft het idee dat de bitters weleens tannines zouden kunnen zijn. Voor Noël is de eerste wijn een klassiekere Malvasia en de tweede een modernere versie die nu niet heel fijn smaakt, maar mogelijk bij ouderen wel beter kan worden. Volgens de wijnmaker heeft deze wijn grote potentie om te ouderen.

De wijngaarden van Benvenuti liggen fraai
Op naar de eerste rode wijnen van de avond: een rode uit Slovenië (Doppler Efekt, 2015) naast een rode wijn uit het buurland Oostenrijk (Weinzierl Blauer Zweigelt 2017). Efekt gemaakt van zweigelt en blaufrankisch en Weinzierl van blaufrankisch. 

Het glas Efekt robijnrood, met in de neus veel fruit: zwart fruit, kersen, houttonen en wat boerenstallucht, aldus Just. De meesten vinden het een mooie fruitige neus. Kees noemt potloodslijpsel en tabak. In de smaak vindt Valerie dat de zuren en tannines de aandacht trekken en daar ben ik het wel mee eens. Paul vraagt zich af of fruit, hout en groene toets wel tot een geheel komen? Het tweede glas is jonger en heeft een paarse rand naast de robijnrode kleur. De wijn is voor velen te fruitig met aroma’s als zure kers en wijnbal. De zoete aanzet versterkt dat. Noël benoemt kenmerken van maceration carbonique. De meesten vinden glas 1 het mooiste glas.

De laatste rode wijn is Teran van Benvenuti uit 2015. Diep paars in het glas ondanks de leeftijd. Aroma’s van gestoofd fruit, cassis, jodium, aldus Toos. Berry noemt zwart fruit, maar vindt het niet gestoofd, met veel tijm en een mooi geïntegreerde houttoets. Het doet Rhône-achtig aan en heeft volgens hem veel potentie om te ouderen. Iedereen vindt het een mooie wijn.

Ter afsluiting durf ik wel, uit het geroezemoes tijdens het proeven van de series en de positieve geluiden bij de discussie, te concluderen dat de wijnen uit Kroatië en Slovenië door de leden enthousiast zijn ontvangen. Ze wekken nieuwsgierigheid op om er meer van te ontdekken. 

Proefnotities en verslag Saskia Nijssen

zondag 12 mei 2019

Het effect van omgevingslicht op geur en smaak van wijn

Een ietwat surreële proeverij, een muziekje uit de jaren 70 had er goed bij gepast. Over de tafels ligt een snoer ledlampjes, die gedurende de proeverij van kleur wisselt tussen wit, rood, blauw en groen, en daarmee de hele ruimte ook toonzet in die kleur. Beïnvoedt het onze beschrijvingen en waardering van de wijn? Annemiek zou Annemiek niet zijn als ze dat van te voren al niet had uitgezocht, door het napluizen van wetenschappelijke papers. Wat zeggen die? De details zijn natuurlijk voor de leden van de BWS, maar voor de mee-lezers: de kleur van het omgevingslicht lijkt inderdaad van invloed te zijn op de gepercipieerde smaak van de wijn. De empirie van deze proeverij is wel dat dat per persoon nogal verschilt: bij menigeen geeft rood licht inderdaad de in onderzoek gevonden perceptie van zoetere wijnen, maar sommige proevers proeven bij blauw licht steviger bitters in de wijn, terwijl dit volgens de wetenschappelijk experimenten juist bij groen licht zo zou moeten zijn. Ook zijn de BWS leden lichtelijk unheimisch bij de kleur blauw, daar waar de proefpersonen in een van Annemiek’s onderzoeken deze kleur juist als het prettigst ervoeren – misschien waren het Italianen (Zampini et al, 2007)? Overigens blijkt zowel in de theorie als ook in deze proeverij de mate waarin men de kleur ervaart als prettig, of rust-, of juist energiegevend, niet te correleren met hoe men de wijnen beoordeelt.

Wat zat er dan in de glazen? Niet iedereen herkende een droge en een halfdroge Riesling uit Duitsland. Veel werd Gewürztraminer genoemd, de proeverij van Willem-Jan van 2 weken terug heeft indruk gemaakt! Die twee wijnen, van Kallfells, proefden we in iedere serie (bij alle vier kleuren). Meer specifiek ging het om de Königslay-Terrassen Trocken en Feinherb, met resp. 7.9 en 19,2 gram restsuiker. Het lijkt er dus inderdaad op dat de scores (Annemiek vroeg om maar liefst 10 scores voor ieder van de 2 wijnen) verschillen per serie. Persoonlijk zou ik het interessant vinden om de resultaten af te zetten tegen eenzelfde experiment (dus steeds dubbelblind dezelfde 2 wijnen) in juist een constant blijvend omgevingslicht. Verschillen de scores dan nog steeds (significant) per serie? 

We doen ook een serie rood. Rode wijnen zijn in de experiment waarnaar Annemieke verwijst niet wetenschappelijk getest; toch eens kijken wat wij er van maken. De wijnen blijken twee Carmenères, wat mij betreft een vaker wel dan niet nogal uitgesproken groenige (pun not intended) druif met paprikatonen. De producent is Viña Falernia, het terroir Elqui  Valley. De luxe-cuvée Pedriscal is enorm houtgedomineerd. Hier moet je van houden, scribent dezes doet dat niet, maar enkele leden wel; Saskia vindt beide wijnen heerlijk – in welke kleur licht dan ook. 

De uitdrinker is weer de Königslay-Terrassen, maar dan dit keer de Beerenauslesee, met maar liefst 155 gram restsuiker en 1,5 keer de zuren van de eerdere versies. De mooiste wijn van de avond, in ‘gewoon’ TL licht J - met nog enkele minuten een wat rozig nagloei-effect.

Verslag en proefnotities Rob van Ginneken

Lunch-excursie Roermond

Wat een heerlijke invulling van de vrije zaterdag: een lunch-excursie naar restaurant ONE in Roermond en aansluitend wijnproeven bij Jean Berger in de Swalmerstraat. Met bezoek aan de unieke kelders.
 

zaterdag 27 april 2019

Gewürztraminer, een druif die wijn geeft voor álle seizoenen

Rundvlees gestoofd met gember en citroengras
Liefde voor wijn deel je. En het mooie is dat we allerlei liefhebbers hebben in de societeït, van Cabernet Sauvignon, van Baga, van Riesling, van Chardonnay, van Albariño, van Chenin Blanc… zelfs van Gewürztraminer. Willem Jan heeft zo’n 25 varianten Gewürztraminer in de kelder… en deelt die liefde. Dit zijn onmiskenbaar de proeverijen die invloed hebben op mijn smaakpatroon. Waardoor er binnen afzienbare tijd altijd wel wat flesjes de kelder ingaan. Gewürztraminer is een druif voor alle seizoenen. Dat had ik vooraf niet verwacht. 


Hoe herken je Gewürztraminer?
Dominante aroma’s zijn lychees, roos, grapefruit, mandarijn en gember. Grapefruit als de druif wat minder rijp is geoogst, lychees zit ertussenin en ananas bij heel rijp geoogste druiven. Oz Clarke is kritisch: te vroeg geplukte Gewürztraminer kan lijken op een tweederangs Muscat en minder aromatische, te jonge versies op een derderangs Riesling. Goede Gewürztraminer, zuiver gemaakt, rijp geoogst en met voldoende structuur en zuur om balans te geven heeft een bedwelmend en onvergetelijke geur. Oz noemt nog méér herkenningspunten dan lychee of theerozen: kaneel, sering, oranjebloesem en citrusschil, bergamot en kamperfoelie. Écht goede Elzassers bezitten de vurigheid van versgemalen zwarte peper. Een Grand Cru Gewürztraminer van tien jaar oud wordt vineuzer en subtieler, krijgt meer pinot gris karakteristieken. 

Lentewijn

2015 Dock Gewurztraminer Prestige Elzas
Heldere kleur, bescheiden geur, heel licht muscat aroma, sappige en aangename smaak met rondeur, klein bittertje, harmonieus glas, goede balans. Saskia benoemt  appels en quave, bitters die in de afdronk blijven hangen. Toos roemt lychees en hele zachte aanzet.

Zomerwijn 

Willem Jan en Angelic hebben een indonesische rendang eend gemaakt om de wijn-spijscombinatie met Gewürztraminer te laten proeven. Welke wijn past het beste? De meningen lopen – da’s gewoon – uiteen. 
Hmmm, rendang met eend


2013  Vinas del Vero Gewürztraminer Somontano
Spaans. Groengele kleur, grapefruit, sappig met erg mooie balans. Leila geeft de voorkeur aan deze wijn: ‘een echte wijnspijswijn vanwege de bitters’. Ze krijgt bijval van Valerie en Willem Jan.
 

2010 Cave de Grevenmacher
Is deze wijn te oud? Bij het proeven ontbeert de wijn fruittonen, maar in combinatie met het gerecht bloeit de wijn helemaal op. Mijn aantekeningen: goudgele kleur,  boenwas, hooi, mooie balans met een bittertje. Rob verbaast zich over hoe de wijn zich presenteert bij de rendang: een fruitbom! Toos, Saskia en Eric benoemen deze wijn als beste combinatie. Eric ruikt wat zoet, boter, vanillesuiker, poffertjes met boter en suiker, in de neus mandarijn. 


Herfstwijn

2016 Nussbaumer Gewurztraminer Catina Tramin
Geen gemakkelijke wijn, deze Gewürztraminer uit de Alto Adige. Wél een heel eigenzinnige en daar heb ik een zwak voor: sinaasappelschil, mineralen, wat een power! Enorm concentraat, duidelijke zuren, een heel lastige wijn om te combineren met eten, denk ik. Annemiek benoemt de helder fonkelende kleur, bloemige aroma's, roos, zalvige smaak, fris in balans. Er gebeurt van alles met deze wijn in de mond. 

2009 Ranke Ruppertsberger Linsenbusch Gewürztraminer Auslese Pfalz
Hartendiefje van Willem Jan. En zijn laatste fles, die hij deelt met ons. We zijn er ook van onder de indruk, dit is een schitterend glas als aperitief. Rob prijst de enorm goede balans. Diederick benoemt het zoet én de fijne zuren. Mijn aantekeningen: mineralen, bescheiden geur, goudgeel, prachtige zoet zuur balans en spel ertussen. 

2005 BOTT GEYL Sonnenglanz Grand Cru
Grote wijn, vind ik. Geparfumeerd, zweetlucht, lavendelhoning, vettig voluptueus, doet ook denken aan zoete Anjou, hangt lang na, fantastische balans, schitterend glas.Annemiek benoemt okergeel, ananas, botertje, heel zoet dat ook blijft hangen in de afdronk. 


2014 SCHLUMBERGER Kessler Grand Cru
Jonger en daarmee ook wat populairder bij de meeste proevers. Zweetlucht, zoete aanzet, goede balans, hap sap! Dit is lekker, ik heb moeite om de wijn uit te spuwen. Annemiek noemt de wijn kruidig (één van de eerste),heel fris, heel mooi in balans, tropisch fruit. Paul denkt dat deze wijn ook goed bij de rendang eend zou passen vanwege het kruidige en de peppersweet. 


Winterwijn

2012 Trimbach Gewürztraminer seigneurs de Ribeauville
Lychee, enorm mineralig en veel kracht, door de hoge bitters duidelijk een eetwijn. Diederick benoemt de complexiteit en kracht, Rob het wat strengere karakter van dit huis.

2007 GEIGER KOENIG, Gewürztraminer selection de grains nobles
Goudgele kleur, heel veel perzik, abrikoos. Volstrekt prachtige balans met een bittertje. Rondeur.

1997 HUGEL Gewürztraminer selection de grains nobles

Hartendiefje van Willem Jan en vermoedelijk is iedereen het er wel mee eens dat deze wijn een prachtige ervaring is om te proeven. Dit is zo’n ‘try before you die’ wijn, onmiskenbaar een grootse Franse wijn. Botytris en overrijpe abrikoos in de geur,  met schitterende balans en zuren. Een meditatiewijn. 22 jaar oud en nog volstrekt levendig. Geweldig. 

Homo Omnium Horarum zeiden de Romeinen. Een man van alle uren. Hiermee is iemand bedoeld die in vrolijke en ernstige gesprekken een goed gezelschap is. In Engelse vertaling werd de uitdrukking later A man of all seasons. Een veelzijdig man, die tegen alle omstandigheden is opgewassen, waar je alle kanten mee op kunt. Nou, de druif Gewürztraminer daar kan je ook alle kanten mee op. Ik had het niet verwacht.

Een druif die wijn voortbrengt voor alle seizoenen. Mooie proeverij.