zondag 12 mei 2019

Het effect van omgevingslicht op geur en smaak van wijn

Een ietwat surreële proeverij, een muziekje uit de jaren 70 had er goed bij gepast. Over de tafels ligt een snoer ledlampjes, die gedurende de proeverij van kleur wisselt tussen wit, rood, blauw en groen, en daarmee de hele ruimte ook toonzet in die kleur. Beïnvoedt het onze beschrijvingen en waardering van de wijn? Annemiek zou Annemiek niet zijn als ze dat van te voren al niet had uitgezocht, door het napluizen van wetenschappelijke papers. Wat zeggen die? De details zijn natuurlijk voor de leden van de BWS, maar voor de mee-lezers: de kleur van het omgevingslicht lijkt inderdaad van invloed te zijn op de gepercipieerde smaak van de wijn. De empirie van deze proeverij is wel dat dat per persoon nogal verschilt: bij menigeen geeft rood licht inderdaad de in onderzoek gevonden perceptie van zoetere wijnen, maar sommige proevers proeven bij blauw licht steviger bitters in de wijn, terwijl dit volgens de wetenschappelijk experimenten juist bij groen licht zo zou moeten zijn. Ook zijn de BWS leden lichtelijk unheimisch bij de kleur blauw, daar waar de proefpersonen in een van Annemiek’s onderzoeken deze kleur juist als het prettigst ervoeren – misschien waren het Italianen (Zampini et al, 2007)? Overigens blijkt zowel in de theorie als ook in deze proeverij de mate waarin men de kleur ervaart als prettig, of rust-, of juist energiegevend, niet te correleren met hoe men de wijnen beoordeelt.

Wat zat er dan in de glazen? Niet iedereen herkende een droge en een halfdroge Riesling uit Duitsland. Veel werd Gewürztraminer genoemd, de proeverij van Willem-Jan van 2 weken terug heeft indruk gemaakt! Die twee wijnen, van Kallfells, proefden we in iedere serie (bij alle vier kleuren). Meer specifiek ging het om de Königslay-Terrassen Trocken en Feinherb, met resp. 7.9 en 19,2 gram restsuiker. Het lijkt er dus inderdaad op dat de scores (Annemiek vroeg om maar liefst 10 scores voor ieder van de 2 wijnen) verschillen per serie. Persoonlijk zou ik het interessant vinden om de resultaten af te zetten tegen eenzelfde experiment (dus steeds dubbelblind dezelfde 2 wijnen) in juist een constant blijvend omgevingslicht. Verschillen de scores dan nog steeds (significant) per serie? 

We doen ook een serie rood. Rode wijnen zijn in de experiment waarnaar Annemieke verwijst niet wetenschappelijk getest; toch eens kijken wat wij er van maken. De wijnen blijken twee Carmenères, wat mij betreft een vaker wel dan niet nogal uitgesproken groenige (pun not intended) druif met paprikatonen. De producent is Viña Falernia, het terroir Elqui  Valley. De luxe-cuvée Pedriscal is enorm houtgedomineerd. Hier moet je van houden, scribent dezes doet dat niet, maar enkele leden wel; Saskia vindt beide wijnen heerlijk – in welke kleur licht dan ook. 

De uitdrinker is weer de Königslay-Terrassen, maar dan dit keer de Beerenauslesee, met maar liefst 155 gram restsuiker en 1,5 keer de zuren van de eerdere versies. De mooiste wijn van de avond, in ‘gewoon’ TL licht J - met nog enkele minuten een wat rozig nagloei-effect.

Verslag en proefnotities Rob van Ginneken

Lunch-excursie Roermond

Wat een heerlijke invulling van de vrije zaterdag: een lunch-excursie naar restaurant ONE in Roermond en aansluitend wijnproeven bij Jean Berger in de Swalmerstraat. Met bezoek aan de unieke kelders.
 

zaterdag 27 april 2019

Gewürztraminer, een druif die wijn geeft voor álle seizoenen

Rundvlees gestoofd met gember en citroengras
Liefde voor wijn deel je. En het mooie is dat we allerlei liefhebbers hebben in de societeït, van Cabernet Sauvignon, van Baga, van Riesling, van Chardonnay, van Albariño, van Chenin Blanc… zelfs van Gewürztraminer. Willem Jan heeft zo’n 25 varianten Gewürztraminer in de kelder… en deelt die liefde. Dit zijn onmiskenbaar de proeverijen die invloed hebben op mijn smaakpatroon. Waardoor er binnen afzienbare tijd altijd wel wat flesjes de kelder ingaan. Gewürztraminer is een druif voor alle seizoenen. Dat had ik vooraf niet verwacht. 


Hoe herken je Gewürztraminer?
Dominante aroma’s zijn lychees, roos, grapefruit, mandarijn en gember. Grapefruit als de druif wat minder rijp is geoogst, lychees zit ertussenin en ananas bij heel rijp geoogste druiven. Oz Clarke is kritisch: te vroeg geplukte Gewürztraminer kan lijken op een tweederangs Muscat en minder aromatische, te jonge versies op een derderangs Riesling. Goede Gewürztraminer, zuiver gemaakt, rijp geoogst en met voldoende structuur en zuur om balans te geven heeft een bedwelmend en onvergetelijke geur. Oz noemt nog méér herkenningspunten dan lychee of theerozen: kaneel, sering, oranjebloesem en citrusschil, bergamot en kamperfoelie. Écht goede Elzassers bezitten de vurigheid van versgemalen zwarte peper. Een Grand Cru Gewürztraminer van tien jaar oud wordt vineuzer en subtieler, krijgt meer pinot gris karakteristieken. 

Lentewijn

2015 Dock Gewurztraminer Prestige Elzas
Heldere kleur, bescheiden geur, heel licht muscat aroma, sappige en aangename smaak met rondeur, klein bittertje, harmonieus glas, goede balans. Saskia benoemt  appels en quave, bitters die in de afdronk blijven hangen. Toos roemt lychees en hele zachte aanzet.

Zomerwijn 

Willem Jan en Angelic hebben een indonesische rendang eend gemaakt om de wijn-spijscombinatie met Gewürztraminer te laten proeven. Welke wijn past het beste? De meningen lopen – da’s gewoon – uiteen. 
Hmmm, rendang met eend


2013  Vinas del Vero Gewürztraminer Somontano
Spaans. Groengele kleur, grapefruit, sappig met erg mooie balans. Leila geeft de voorkeur aan deze wijn: ‘een echte wijnspijswijn vanwege de bitters’. Ze krijgt bijval van Valerie en Willem Jan.
 

2010 Cave de Grevenmacher
Is deze wijn te oud? Bij het proeven ontbeert de wijn fruittonen, maar in combinatie met het gerecht bloeit de wijn helemaal op. Mijn aantekeningen: goudgele kleur,  boenwas, hooi, mooie balans met een bittertje. Rob verbaast zich over hoe de wijn zich presenteert bij de rendang: een fruitbom! Toos, Saskia en Eric benoemen deze wijn als beste combinatie. Eric ruikt wat zoet, boter, vanillesuiker, poffertjes met boter en suiker, in de neus mandarijn. 


Herfstwijn

2016 Nussbaumer Gewurztraminer Catina Tramin
Geen gemakkelijke wijn, deze Gewürztraminer uit de Alto Adige. Wél een heel eigenzinnige en daar heb ik een zwak voor: sinaasappelschil, mineralen, wat een power! Enorm concentraat, duidelijke zuren, een heel lastige wijn om te combineren met eten, denk ik. Annemiek benoemt de helder fonkelende kleur, bloemige aroma's, roos, zalvige smaak, fris in balans. Er gebeurt van alles met deze wijn in de mond. 

2009 Ranke Ruppertsberger Linsenbusch Gewürztraminer Auslese Pfalz
Hartendiefje van Willem Jan. En zijn laatste fles, die hij deelt met ons. We zijn er ook van onder de indruk, dit is een schitterend glas als aperitief. Rob prijst de enorm goede balans. Diederick benoemt het zoet én de fijne zuren. Mijn aantekeningen: mineralen, bescheiden geur, goudgeel, prachtige zoet zuur balans en spel ertussen. 

2005 BOTT GEYL Sonnenglanz Grand Cru
Grote wijn, vind ik. Geparfumeerd, zweetlucht, lavendelhoning, vettig voluptueus, doet ook denken aan zoete Anjou, hangt lang na, fantastische balans, schitterend glas.Annemiek benoemt okergeel, ananas, botertje, heel zoet dat ook blijft hangen in de afdronk. 


2014 SCHLUMBERGER Kessler Grand Cru
Jonger en daarmee ook wat populairder bij de meeste proevers. Zweetlucht, zoete aanzet, goede balans, hap sap! Dit is lekker, ik heb moeite om de wijn uit te spuwen. Annemiek noemt de wijn kruidig (één van de eerste),heel fris, heel mooi in balans, tropisch fruit. Paul denkt dat deze wijn ook goed bij de rendang eend zou passen vanwege het kruidige en de peppersweet. 


Winterwijn

2012 Trimbach Gewürztraminer seigneurs de Ribeauville
Lychee, enorm mineralig en veel kracht, door de hoge bitters duidelijk een eetwijn. Diederick benoemt de complexiteit en kracht, Rob het wat strengere karakter van dit huis.

2007 GEIGER KOENIG, Gewürztraminer selection de grains nobles
Goudgele kleur, heel veel perzik, abrikoos. Volstrekt prachtige balans met een bittertje. Rondeur.

1997 HUGEL Gewürztraminer selection de grains nobles

Hartendiefje van Willem Jan en vermoedelijk is iedereen het er wel mee eens dat deze wijn een prachtige ervaring is om te proeven. Dit is zo’n ‘try before you die’ wijn, onmiskenbaar een grootse Franse wijn. Botytris en overrijpe abrikoos in de geur,  met schitterende balans en zuren. Een meditatiewijn. 22 jaar oud en nog volstrekt levendig. Geweldig. 

Homo Omnium Horarum zeiden de Romeinen. Een man van alle uren. Hiermee is iemand bedoeld die in vrolijke en ernstige gesprekken een goed gezelschap is. In Engelse vertaling werd de uitdrukking later A man of all seasons. Een veelzijdig man, die tegen alle omstandigheden is opgewassen, waar je alle kanten mee op kunt. Nou, de druif Gewürztraminer daar kan je ook alle kanten mee op. Ik had het niet verwacht.

Een druif die wijn voortbrengt voor alle seizoenen. Mooie proeverij.