donderdag 17 mei 2018

Libanon en het mysterie van de lege glazen

Château Ksara
Wát het was? Dat mogen detectives Jansen en Janssen uitzoeken. Maar er waren in deze proeverij opmerkelijk vaak lege glazen. Geen acht, geen tien, maar wel veertien. Dat gaat zo: je krijgt de niet geblindeerde fles, bekijkt geïnteresseerd de naam, het jaar en wellicht zelfs het achteretiket. En dan is de fles al drie, vier leden verder en staar je ineens tegen lege glazen aan. Onze proevers waren héél gefocust om Libanon te leren kennen en lazen de informatie op de flessen intensief.

Wie een vakje in de kelder leegruimt om er twaalf, achttien flessen uit Libanon weg te leggen… die noem ik wijs. Wijs want er is veel te genieten aan deze wijnen. Ze hebben een duidelijk Franse invloed. “Niet te herkennen als Libanese wijnen”, verzuchtte Toos. Ik vind dat ze daar wel gelijk in heeft. Misschien met uitzondering van die fenomenale Musar. Château Musar dat de wegbereider is voor een in de breedte hoog niveau.

Vrij uniek zijn de druivencombinaties. Je treft natuurlijk wel eens een Franse wijn waarin cabernet is gecombineerd met bijvoorbeeld grenache of syrah, maar het zijn uitzonderingen. Die Libanese wijnen zijn zo leuk omdat de wat strenge cabernet charme en warmte krijgt van cinsault, carginan, grenache of syrah. Mijn subjectieve selectie.

Ksara 2016 Blanc de Blancs
Dit vond ik de fraaiste van de vier witte wijnen. De proevers die sauvignon determineerden hebben gelijk. En ook de proevers die chardonnay zeggen. Aangevuld met semillion. Heeft veel te bieden: vanille in de geur, naast moccatonen, melkchocolade en banaan. Mooie zuren in de smaak maar ook bitters, zelfs zoveel dat ik de wijn als eetwijn kwalificeer. Hap sap.

Ksara 2014 Cuvee du Pape
Gemaakt van chardonnay en hartendief van Cees. In de geur mocca en toffee. Vette wijn, voor wie liefhebber is van wijn met veel hout.

Kekfraya 2011 Les Brèteches
Ik tel maar liefst negen druiven. De wijn krijgt héle mooie commentaren terwijl het helemaal géén allemansvriendje is. Geëvolueerde kleur aan de rand. Die verraadt dat de wijn al iets ouder is. In de geur een mooie impressie van rozen, mocca, stevig en goede balans. Toch heeft de wijn óók elegantie en da’s precies wat onze proevers heel erg aanspreekt. Met genoeg potentieel om er wat van weg te leggen en een klein wondertje te laten gebeuren als de fles nog enkele jaren méér gerijpt is.

Clos St. Thomas 2011 Les Emirs
Verdikkeme, verleidelijke wijn. Gemaakt van carbernet sauvignon aangevuld met grenache en syrah. Aanvankelijk een kleine neus, maar dan met wat lucht openbaart zich veel kruidigheid, lekker rijke geur. Een erg fijne fluwelige structuur. Diederick noemt de wijn frivool, hij proeft aardbei en framboos. Ceder en tabak ook. Berry noemt de wijn goed gemaakt, hij proeft lijm (positief bij Berry) en turf. Ik typeer de wijn in mijn aantekeningen als streng én uitnodigend.

Oogst op Château Ksara
Ksara 2012 Cabernet Sauvignon
De wijn heeft gerijpt op barriques, en als je proeft: cassis, laurier en andere kruiden. Best nog wat tannines (dit is zo’n wijn voor een Libanees kelderhoekje), veel onderliggende kracht. Eric geeft uitgebreide proefnotities: zwarte bes, melkchocolade, bouillon, leer en tabak. Peper en paprika. Tja, zovéél te ontdekken aan deze wijn.

Château Musar 2006
Gemaakt van de drie C’s: cabernet sauvignon, cinsault en carignan. Toegegeven, de reputatie snelt altijd vooruit en dan proef je misschien met extra interesse. Maar deze Musar maakt zijn reputatie helemaal waar. Hartendief van Cees… en Marja, die meeproeft! De wijn is al mooi uitgerijpt en fraai, terwijl we weten dat zo’n wijn nog gerust eens tien jaar kelder mag hebben. Belegen en rijke geur, warm. Tabak en ceder. Vijgen. Geweldig mooie balans. Complexiteit, een wijn met veel laagjes, fluwelig en warm. Maakt de reputatie helemaal waar.

Libanon wint een plekje in onze harten met de proeverij van Cees.


zondag 13 mei 2018

Lekker avontuurlijk uit Argentinië, Marokko en Chili

Bewerken van de Cecchin wijngaard
We reizen voortdurend de hele wereld rond. In het glas wel te verstaan. Maar sommigen  van ons reizen ook in het écht naar verre wijngebieden. Zoals Just Krijn. Manengeur en rozenschijn gaf hij als thema. We proefden flessen die Just ter plekke kocht na bezoek aan wijnbouwers in Argentinië. Tussen neus en lippen vertelde hij ook wijnen te hebben ‘afgekeurd’ om door ons geproefd te worden. Ghehe, da’s mooi. Schept verwachtingen. We proeven twee witte wijnen, acht rode en een zoete uitdrinker. En om het spannend te maken, vergelijken we met Chili en Marokko. Lekker avontuurlijk.

2 x Indrinker, Torrontés
De Argentijnse druif Torrontés is bekend om zijn muscatachtige aroma. Bloemachtig, zeepachtig en soms wat kruidig. De wijn is verfrissend en bedwelmend, als de productie beperkt blijft. Een prettig curieuze druif om mee kennis te maken. 

Bodega Piedra Negra Torrontés 2015 Mendoza, Argentinië
Ik ben nog nooit een Torrontés tegengekomen die langer dan een jaar goed rijpt, schrijft Oz Clarke in zijn Druiven & Wijnen. Maar dit is er toch een. Een mooie neus met sauvignon-achtige expressie en levenslust: buxus, boterig, zweet en perzik. Ranke wijn, levendig met mineraal tonen. Vluchtig staat in mijn aantekeningen, de meeste proevers geven de voorkeur aan de volgende.

Jose Luis Mounier Torrontés reserva 2014 Valle de Cafayate, Argentinië
Goudgele kleur, het laten rijpen op houten vaten zien we terug in de kleur. Een jaar op fust gerijpt. Hoge zuurgraad, duidelijk bittertje in de afdronk. Ik hou zelf meer van die springerige eerste Torrontés, deze heeft wellicht wat meer vulling.

2 x Marokko
Há, dit doet me denken aan Joost en Olie B Bommel. De bediende die altijd een ‘eenvoudige maar voedzame’ maaltijd op tafel weet te schotelen, is ook in charge van de wijnkelder. Die moet goed gevuld blijven. Joost schenkt regelmatig een Algerijnse Foezel in een Grand Cru fles over – het schijnt dat de kasteelheer dat niet merkt. Zouden wij het merken als we een Marokkaanse wijn in het glas hebben uit een Bordeaux geëtiketteerde fles? De wijnen zijn gemaakt van Cabernet Sauvignon, Merlot en Syrah. Met name die laatste verleent de wijnen iets warms. 

Chateau Roslane 2011 Coteaux de l' Atlas Maroc
Eric benoemt de groene paprika als meest karakteristiek. Nu hou ik daar wel van, zeker als het geen veeg teken is van te vroeg geoogste druiven. Mijn aantekeningen zijn louter positief: rijke geur, ceder, mooie aandronk, goed concentraat, bitterrijke smaak op de tong (dáár zou een kasteelheer Marokko kunnen determineren), en ook laurier, mocca en chocolade. Tsjonge, jonge, Marokko telt mee in wijn. 

CB Initiales 2010 Thalvin, Maroc
Hartendiefje van Just. Bruine rand, lichte oxy toon, paddestoelen, strakke smaak die voor mij wat charme mist. Karaktervolle wijn die van  de proevers véél bijval krijgt.

2 x Chili, Carmenère en Carignan

Viña Tarapacá 2015 Reserva Carmenère, Maipo valley, Chili
De Carmenère heeft een lage zuurgraad, zoetige fruitigheid en het is belangrijk dat de groene paprika onder controle wordt gehouden. Rijke, ronde tannines en bamen, pruimen, specerijen zijn typerend als de druiven rijp zijn geoogst. Ik ruik in deze wijn de typerende Chili-kersen en jammigheid. Goed concentraat, mineraal, paprika, prettig bittertje en verrassend goed doordrinkbaar, lekker, hap sap!

T H ‘Terroir Hunter’ 2014, Carignan, Undurraga Chili
Deze wijn maakt indruk. Paul benoemt rijpe bessen, zwarte peper en stevige tannines. Rob vindt de wijn zeer geslaagd en benoemt die als ‘vlezig’. Ik ruik wat marsepein in de geur, impressie van rood fruit, goede vulling en goede zuren. De wijn heeft eigenlijk álles, maar ik denk dat de afzonderlijke componenten nóg beter in balans kunnen komen met wat flesrijping.

2 x Argentinië

Vatenopslag bij Cecchin
Bodega familia Cecchin, 2000 Mendoza Malbec
Hartendief van Just. Colabruine kleur, mooie belegen geur met kreupelhout, ceder, kruidkoek en kruidigheid. Deze Belegen Dame met mineralen is nog heel vitaal en heeft een goede balans. Voor mij de wijn van de proeverij.

Bodega familia Cecchin 2005 Mendoza Malbec
Jonger, maar strenger. Laurier, cassis en kreupelhout, goede balans en spanning. Mooie bitters en lang nahangend.

Fijne proeverij.

maandag 30 april 2018

Loire wijnen: waardering tonen voor karakter en weerbarstigheid

Als het om Loire-wijnen gaat zitten we bij Peter van den Besselaar goed. Al meer dan 31 jaar bezoekt hij met Nelly het gebied. Dat bleek maar weer tijdens de proeverij; bij bijna elke wijnmaker is hij langs geweest. Hij haalt ‘goudgerande herinneringen’ op aan de plattelandskeuken, het hotel van Madame de Backer, wijnboeren zonder duidelijk adres. (U zoekt La Pépière? Allez, U staat er recht voor!) Voor Peter is Loire het synoniem voor vloeibaar geluk. Echter: Loire-wijnen zijn bij onze club niet bijzonder geliefd. Het gebied is zo groot. De zuren zijn zo hard. De Cabernet Franc heeft teveel paprika in de smaak. Het ene jaar is het andere niet. Nogal wispelturig en eigengereid. Weinig charme. Ondefinieerbaar. Kortom: moeilijk.

Savennieres

Hoe gaan we deze vooroordelen ‘kantelen’? Peter roept de hulp in van Andrew Jefford. Op zijn eigen onnavolgbare wijze zegt Jefford: stel je referentiekader in op onvolmaaktheid. “these wines often have a lovely unloveliness at their heart” Nee, sterker nog: vier die onvolmaaktheid. Onvolmaaktheid is een integraal onderdeel van de kwaliteit van de wijn. Jefford geeft het voorbeeld van een Savennières: terughoudend, weerbarstig, geur van droog stro, gedroogde bloemen en een scherpe, bijna ranzige boterigheid, dan zure pruimen in de mond, een sobere mineraliteit en een beetje oxidatief. We gingen van de wijn houden, juist vanwege het feit dat de wijn niet probeerde te plezieren.” En echt, het helpt om je neus en gehemelte open te stellen voor onvolmaaktheid. Voor karakter en weerbarstigheid. Het is misschien de enige manier om terroir te kunnen proeven, te doorgronden.

We starten ongebruikelijk, namelijk met de rode wijnen. Zes keer Cabernet Franc, om vervolgens één Melon de Bourgogne (Muscadet) te proeven en daarna 5 keer Chenin Blanc.De flessen rode wijnen zijn geblindeerd, maar we krijgen wel alvast het totale overzicht te proeven wijnen, dat geeft houvast.

De line-up van de rode wijnen is als volgt:
• Domaine des Bonnes Gagnes 2010 Anjou Villages Brissac
• Domaine René Noël Legrand cuvee Les Terrages 2011 Saumur Champigny
• Domaine des Bonnes Gagnes 2012 Anjou Villages Brissac

• Les Cormiers 2015, Domaine La Porte Saint Jean, Sylvain Dittière, Saumur Champigny, Hartendief Peter
• Clos de l’Echo 2011, Couly Dutheil, Chinon
• Le grand Clos 2010, Yannick Amirault, Bourgueil [kurk]

En nu verwacht de lezer een verslag van proefnotities, sterk uiteenlopende meningen, (on)volmaakte beschrijvingen van aroma’s, details en pregnante uitspraken. Dat wil ik niet doen, hoogstens één constatering van Willem Jan de revue laten passeren die opmerkt dat geduld loont bij het proeven. “Als je te snel je neus in het glas steekt, ruik je vooral de scherpe randjes, de zwavel, het zwembad, de jodium”. Bij walsen, snuffelen, weer walsen en ‘nog effe wachten’ ruik je versoepeling. Het fruit komt los, er ontvouwen zich ‘verzachtende omstandigheden’. Een universeel geldend principe, maar bij deze wijnen extra waar, ze geven hun kwaliteiten niet snel prijs. Geduld loont

Wijnmakers met karakter 
Wat ik wel wil doen: 3 wijnmakers uit deze proeverij met tekst en een fotoportret in het zonnetje zetten. Wijnmakers met karakter. Met groot respect voor de natuur. Ze zijn het liefst in de wijngaard. Ze laten het terroir spreken. Ze persen zachtjes. Ze hebben geduld bij de vergisting. Ze zijn wars van poeha. Kwaliteit. En niks anders.

Van de zes Cabernet Francs is er één die de harten steelt van veel van de aanwezigen: Les Cormiers van Sylvain Dittière. Geboren in een gezin van rozenkwekers, maar al vroeg met het wijnvirus besmet. Loopt stage bij Thierry Germain (Roches Neuves), Marc Tempé (Elzas) en Domaine Clos Rougeard (Sylvain is getrouwd met een dochter van Charly Foucault). In 2010 begint hij zijn eigen domein. De wijngaarden worden strikt biologisch bewerkt. Lange inweektijden, druif-eigen gisten, lange rijping op houten vaten (waarvan 20% nieuw hout), geen filtering, een pietsje sulfiet. En om binnen acht jaar je wijnen op de kaart te krijgen bij Alain Passard zijn L’ Arpège (het drie-Michelinsterren-groente-restaurant in Parijs) is toch een waar kunststukje. Hieronder een fotografisch portret van het domein van Dittière, zie de beeldbronnen aan het eind van dit verslag.


FOTOPORTRET SYLVAIN DITTIÈRE

Van boven naar beneden: Sylvain Dittière; toegangshek tot het domein; fermentatie in beton, hout en glasfyber; uitgestrekte kelders.

 

Staan we dan stil bij het contrapunt in deze proeverij: Chateau Thebaud 2012 van Domaine de la Pépière, Muscadet de Sèvre et Maine. Grote man achter dit domein is Marc Ollivier. Kijken we terug naar z’n grootvader, een kleine (wijn)boer met 3 hectare wijnstokken, naast tabak en koeien. Hij verkoopt het overgrote deel van zijn wijn in vat aan café’s in Nantes. “Hij bezorgde ze zelf, vat voor vat”. De familie wordt groter, wijn brengt onvoldoende op, zijn vader gaat in loondienst voor andere boeren werken. Marc gaat natuurwetenschappen studeren in Nantes. Maar realiseert zich: dadelijk sta ik voor de klas of doe ik onderzoek. ‘Ik wilde buiten zijn, in contact met de natuur. En ik wilde in de buurt blijven van m’n geboortestreek, dus dacht ik; hè, waarom word ik geen wijnboer?’ Iets voor zijn twintigste begint hij met 7 hectare. Veel originele onderstokken, met perfecte ligging, dicht tegen de rivier de Sèvre. Inmiddels 35 hectare, 30 wit, 5 rood. Tegenwoordig biodynamisch bewerkt. Wederom alles langzaam, eerlijk en puur. Geen startersgist gebruiken (zeer gebruikelijk in de streek, snelle gisting, primaire aroma’s, de wijn kan binnen een jaar de markt op), de wijn blijft 30 maanden rijpen op de gistsporen in ondergrondse tanks, weinig toegevoegde sulfieten, je zou het ook natuurwijn kunnen noemen.

Opmerkelijk: ongeveer 80% van z’n productie gaat naar de Verenigde Staten. Dat is vooral te danken aan zijn importeur Dressner, die al in 1990 begon met de import van Muscadet van La Pépière. 

Een ander opmerkelijk feit: de ouderingscapaciteit van de wijnen, die makkelijk 10, 20 tot 30 jaar kunnen ouderen. Bij de foto met de oesters onderaan in het fotoportret staan proefflessen klaar uit 1983, de foto is uit 2013.

Toch nog even mijn proefnotitie om een kleine indruk te hebben van de wijn: ‘Een neus die doet denken aan zomerregen op trottoirtegels, zacht en zuiver, een sprietje hooi, een toetsje tropisch fruit maar in de mond heftig rondspringende zuren, kruisbessen, zeer mondschonend. Heftig en imponerend. De man lijkt op een aaibare teddybeer, z’n wijnen zijn veel minder gepolijst. De onvolmaaktheid zit ‘m hier vooral in de discrepantie tussen neus en mond. Om bij het proeven van oesters te blijven: eerst romig & zacht onmiddellijk gevolgd door ziltheid, jodium en scherpte. Een volmaakte carrousel van smaken.



FOTOPORTRET MARC OLLIVIER
Marc Ollivier tussen Melon de Bourgogne; z’n moeilijk te vinden ‘chateau’; pneumatische pers; fermentatieruimte; checken van de rijpende Muscadet in ondergrondse tanks; een ongewoon kijkje in zo’n tank; verticale proeverij met oesters voor z’n Amerikaanse importeur.
 


Hierna begint het Chenin Blanc deel van de proeverij. Het overzicht:
• Premier Rendez Vous 2014, Lise & Bertrand Jousset, Montlouis sec
• Anjou Blanc “a Francois(e)” 2014, Thibaud Boudignon
• Anjou Initial BB 2013, Agnes & René Mosse, hartendief Peter
(De proefnotitie van Harold Hamersma wil ik de lezer niet onthouden. “Draagt hetzelfde verleidelijke witfruiten parfum en deelt venkelkwaliteiten met Les Bonnes Blanches, maar heeft ook nog een killer body. Vandaar de naam. Rijper, voller, meer van alles, zoet en zuur. Het water in de mond, dat niveau. Een stoot van een wijn. Maar wel met diepgang. Proeven is ‘Mon dieu’ verzuchten.”)
• ‘Les Choisilles’ 2010, François Chidaine, Montlouis sur Loire

• ‘La Butte’ 2014, Domaine des Bonnes Gagnes, Coteaux de l’Aubance (zoet) [kurk]

Alle Chenin Blancs zijn verbazend veelzijdig. Van superdroog tot zoet en alles daar tussenin. Van vriendelijk tot hautain, van verleidelijk tot afwerend, van rondborstig tot staalhard, het komt in deze 5 flessen allemaal voorbij. 

Van deze ‘nieuwe helden’ uit de streek licht ik er weer één uit met een portret, François Chidaine. Ook al omdat Chidaine degene was die Montlouis eigenhandig ‘op de wijnkaart’ heeft gezet. En toegegeven, het was een moeilijke keuze, want alle wijnen waren een feest om te proeven. Voor mij won Chidaine op punten van de BB, vanwege de kleur (flonkerend geel met groengloed) en de tegenstellingen in de mond met bitters, kracht, citrus, vrolijkheid en weer die bitters. Een schoolvoorbeeld van onvolmaakte volmaaktheid. Zie bij de bronnen voor meer achtergrondinformatie over Jousset en Mosse.


FOTOPORTRET CHIDAINE

François Chidaine; wijngaard Les Bournais met hond en oude chenin-stokken; de wijnmakerij in Husseau; inox in de kelders; rijping op vat, z’n eerste tractor (Mc Cormick F240 Verger Vigne); een vat Les Choisilles.



Na zijn studie aan de wijnbouwschool begon François samen te werken met zijn vader Yves. Niet lang daarna besloot Yves met pensioen te gaan en zijn 4 hectare over te dragen aan zijn zoon. Die besloot over te stappen op biologische teeltmethoden en daarna biodynamisch te gaan verbouwen. Al in 2003 kreeg hij de demeter certificering. Zo werd hij een lichtend voorbeeld voor onder andere Boudignon en Mosse. (De à François(e) zou deels voor deze Montlouis-eerlijk-en-puur-pionier bedoeld kunnen zijn). 

Zowel in de Muscadet-streek als in de centraal-Loire gebied kwamen nogal wat wijngaarden vrij doordat de kinderen van oude wijnboeren geen belangstelling hadden voor het harde 24/7 werk en naar de stad trokken voor werk, regelmaat en zekerheid. Zo kon je als ambitieuze wijnmaker wijngaarden kopen of huren tegen redelijke prijzen. Chidaine heeft inmiddels 37 hectare bij elkaar gesprokkeld; 20 in Montlouis, 10 in Vouvray en 7 in Touraine. En inderdaad, het wordt eentonig: veel werk in de wijngaard (biodynamische ‘501-mengsels’ zijn arbeidsintensief om te maken) opletten voor schimmels en ongedierte en dat passend (of helemaal niet) bestrijden. Handmatige oogst, 2 of 3 rondes door de wijngaard om alleen de rijpste druiven te plukken. Wederom zeer zacht persen, wilde gisten, lange spontane vergisting in houten vaten, om de tien jaar vernieuwd. Zo weinig mogelijk sulfiet toevoegen. Wel een lichte filtering. Maar kijk die kelders toch eens. De typische kelderlucht moeten we er maar even bij bedenken.

Conclusie: een perfecte proefavond met een zeer doordachte keuze van wijnen en wijnmakers. Meer dan genoeg karakter en weerbarstigheid. Helaas kon het kurkduiveltje twee keer toeslaan. Onvolmaaktheid heeft kennelijk twee gezichten. Wij genoten vooral van het onvolmaakte gouden randje van volmaaktheid.

Verslag en proefnotities Hans Lodewijkx

Bronnen
Het meeste beeldmateriaal komt van deze website: www.wineterroirs.com.
Een overvol juweeltje met verhalen en fotoreportages van wat alternatievere wijnmakers in Frankrijk. Een kleine (?) schatkamer met verzamelingen, uitstapjes en verslagen van proeverijen van hier (Parijs) tot Tokio. Bewonder alleen al de verzameling Russische anti-alcoholposters. 

Lees op deze site over Lise & Bertrand Jousset en de harde overgang van traditionele (lees: bespoten en verwaarloosd) naar biodynamische wijnbouw en de moeilijke beginjaren van een wijndomein-met-principes.

De fotoportretten zijn aangevuld met fotomateriaal van Buveurdevin, Jimsloire, Dressner en McCarus

Uitstekende websites (Frans/Engels) >
www.domaine-mosse.com

 
Meer over Loire-wijnen: http://jimsloire.blogspot.co.uk/